W intensywnej produkcji borówki wysokiej nie chodzi wyłącznie o dostarczenie odpowiedniej ilości azotu, potasu czy wapnia. Równie istotne są forma składnika, termin jego podania oraz sposób wykorzystania przez roślinę. Ma to szczególne znaczenie w borówce, której płytki system korzeniowy szybko reaguje na niedobory wody, wysoką temperaturę i zaburzenia w odżywianiu. Jednym z rozwiązań, które można włączyć zarówno do fertygacji, jak i programu nawożenia dolistnego, jest technologia NH Delta. Nawozy tej serii bazują na stabilizowanej formie azotu i zostały opracowane z myślą o zwiększeniu efektywności wykorzystania azotu (NUE – Nitrogen Use Efficiency).
Nie tylko dostarczenie azotu
W tradycyjnym nawożeniu znaczna część azotu trafia do roślin w formie azotanowej lub ostatecznie jest do niej przekształcana. Intensywne nawożenie azotanowe może silnie stymulować wzrost wegetatywny, podczas gdy w produkcji borówki zależy nam na zachowaniu równowagi pomiędzy rozwojem pędów, korzeni a wzrostem i dojrzewaniem owoców.
Technologia NH Delta została opracowana tak, aby zwiększyć udział azotu „nieazotanowego” w odżywianiu roślin. Stabilizowana forma azotu jest szybko pobierana i może zostać efektywnie wykorzystana w metabolizmie. Producent wskazuje również na wpływ technologii na rozwój systemu korzeniowego, ograniczenie nadmiernego wzrostu wegetatywnego oraz poprawę potencjału plonowania i jakości.
Dla producenta borówki oznacza to możliwość spojrzenia na NH Delta nie jako na kolejny nawóz azotowy, ale jako element programu zarządzania wzrostem i odżywianiem krzewów.
NH Delta przez fertygację – działanie od strony korzeni
Możliwość podawania nawozów NH Delta przez fertygację jest szczególnie ważna w borówce. To gatunek o stosunkowo płytkim, delikatnym systemie korzeniowym, dlatego utrzymanie jego wysokiej aktywności przez cały sezon ma bezpośrednie znaczenie dla pobierania wody i składników mineralnych.
Produkty z linii NH Delta można podawać przez system nawodnieniowy. Ogólne zalecenie dla fertygacji wynosi 3–10 l/ha, przy czym aplikację można wykonywać co 7–15 dni albo podzielić tę ilość na 2–4 mniejsze aplikacje w krótszych odstępach. Konkretne dawkowanie powinno być jednak dopasowane do fazy rozwojowej, analizy podłoża, jakości wody i całego programu fertygacji.
Podanie nawozu przez fertygację pozwala oddziaływać bezpośrednio w obrębie ryzosfery. Według producenta NH Delta wspiera rozwój większego systemu korzeniowego, co nabiera szczególnego znaczenia podczas suszy i wysokich temperatur.
W praktyce celem fertygacyjnego zastosowania NH Delta w borówce powinno być nie tylko uzupełnienie azotu, lecz przede wszystkim utrzymanie aktywnego systemu korzeniowego i wysokiej efektywności pobierania składników z pożywki.
NH Delta dolistnie – szybka reakcja w kluczowych fazach
Drugą możliwością jest aplikacja dolistna. W tym przypadku składniki omijają ograniczenia związane z pobieraniem przez korzenie, co może mieć znaczenie w okresach wysokiej temperatury, niedoboru wody czy ograniczonej aktywności systemu korzeniowego.
Producent technologii podaje ogólną dawkę dolistną 3–10 l/ha w minimum 200 l wody/ha. Polska etykieta NH Delta K jest bardziej precyzyjna dla borówki wysokiej i wskazuje dawkę 5 l/ha.
W borówce NH Delta K można stosować w następujących fazach:
- BBCH 15–19 – rozwój liści,
- BBCH 31–39 – od początku wzrostu pędów do osiągnięcia około 90% ich długości,
- BBCH 56–59 – rozwój kwiatostanów, przed kwitnieniem,
- BBCH 91 – zakończenie wzrostu pędów i tworzenie pąków kwiatowych, przypadające według etykiety około połowy zbiorów.
W ostatnim z wymienionych terminów etykieta przewiduje stosowanie NH Delta K w dawce 5 l/ha naprzemiennie z NH Delta Ca, nie częściej niż co 5 dni. Podobną zasadę rozdzielania wapnia i potasu stosuje się w sadach.
To ważna informacja z punktu widzenia praktyki: technologia może towarzyszyć borówce nie tylko podczas wiosennego budowania krzewu, ale również w okresie wzrostu owoców, zbiorów i przygotowywania roślin do budowania potencjału plonotwórczego na kolejny sezon.
NH Delta Ca – gdy oprócz azotu potrzebny jest wapń
W technologii borówki ważne miejsce zajmuje NH Delta Ca. Producent opisuje go jako nawóz azotowo-wapniowy z dodatkiem boru. Wapń jest dostarczany do korzeni, pędów, liści, kwiatów i owoców, a produkt został przewidziany m.in. na okres intensywnego wzrostu owoców oraz sytuacje zwiększonego zapotrzebowania roślin na wapń.
W borówce ma to szczególne znaczenie w okresie budowania jakości jagód. Wapń uczestniczy w tworzeniu i stabilizacji struktur komórkowych, dlatego prawidłowe zaopatrzenie roślin w ten składnik jest jednym z elementów technologii ukierunkowanej na jędrność i trwałość pozbiorczą owoców.
Polskie zalecenia dla NH Delta Ca w borówce wskazują 5 l/ha w czterech podstawowych terminach: po ruszeniu wegetacji, na początku kwitnienia, w fazie pierwszych zielonych owoców oraz w pełni zbiorów.
NH Delta K – potas w okresie budowania i dojrzewania owoców
Drugim elementem programu jest NH Delta K, zawierający 15% azotu całkowitego oraz 5% K₂O. Według producenta został opracowany dla upraw o zwiększonym zapotrzebowaniu na potas, w tym w okresie wzrostu owoców. Istotną cechą jest również to, że zastosowanie NH Delta K nie powinno ograniczać pobierania wapnia i magnezu.
W produkcji borówki potas ma szczególne znaczenie w okresie intensywnego wzrostu i dojrzewania jagód. Uczestniczy w gospodarce wodnej, transporcie asymilatów i budowaniu parametrów jakościowych plonu. Dlatego NH Delta K można traktować jako element programu ukierunkowanego na wzrost owoców i utrzymanie ich jakości, a nie jedynie sposób na uzupełnienie niedoboru potasu.
Fertygacja czy oprysk? Najlepiej wykorzystać oba kierunki
Nie należy traktować fertygacji i aplikacji dolistnej jako konkurencyjnych metod. W intensywnie prowadzonej plantacji borówki mogą one pełnić różne funkcje.
Fertygacja pozwala pracować bezpośrednio w strefie korzeniowej i wspierać aktywność systemu korzeniowego – podobnie jak w przypadku fertygacji papryki wapniem i potasem w okresie dorastania owoców. Aplikacja dolistna umożliwia natomiast szybkie dostarczenie składników w konkretnych fazach fizjologicznych oraz w sytuacjach, gdy pobieranie z podłoża jest utrudnione.
To właśnie możliwość wykorzystania obu dróg aplikacji jest jedną z istotnych cech technologii NH Delta. Zarówno producent, jak i Bioagris wskazują na szybkie pobieranie produktów przez liście i korzenie.
Jak może wyglądać program NH Delta w borówce?
W praktyce program warto budować zgodnie z fazą rozwojową krzewów. Wiosną priorytetem jest uruchomienie wzrostu i aktywności korzeni. W okresie kwitnienia i zawiązywania owoców kluczowe staje się utrzymanie równowagi pomiędzy wzrostem wegetatywnym i generatywnym. Podczas wzrostu jagód rośnie znaczenie wapnia i potasu, natomiast w okresie zbiorów trzeba jednocześnie utrzymać jakość owoców oraz aktywność roślin, które rozpoczynają już przygotowanie potencjału plonotwórczego na następny sezon.
Dlatego NH Delta Ca i NH Delta K warto traktować jako dwa uzupełniające się narzędzia, a nie zamienne nawozy. Wybór produktu, dawki oraz drogi aplikacji powinien wynikać z aktualnej fazy rozwojowej, kondycji krzewów, obciążenia owocami, warunków pogodowych oraz całego programu fertygacji.
Warto również pamiętać o zaleceniach etykietowych. W przypadku NH Delta K producent zaleca unikanie oprysków podczas silnego nasłonecznienia, niełączenie produktu z mocznikiem i saletrami oraz wykonanie próby mieszalności przed łączeniem z innymi nawozami i agrochemikaliami.
Więcej korzeni – większa efektywność nawożenia
W uprawie borówki wysokiej efektywność programu nawożenia jest ściśle związana ze sprawnością systemu korzeniowego. Samo zwiększanie koncentracji pożywki nie musi oznaczać lepszego odżywienia roślin – szczególnie podczas upałów, suszy czy innych okresów stresowych.
Technologia NH Delta proponuje inne podejście: zwiększyć efektywność wykorzystania dostarczonego azotu, wspierać rozwój korzeni i zachować równowagę wzrostu rośliny, a jednocześnie dostarczać wapń lub potas w fazach, w których ich znaczenie dla plonu jest największe. Producent wskazuje, że efektem technologii ma być lepsze ukorzenienie, większa efektywność wykorzystania azotu oraz poprawa wielkości i jakości produkcji.
W przypadku borówki, gdzie jakość owoców, kondycja systemu korzeniowego i prawidłowe przygotowanie krzewów do kolejnego sezonu muszą być prowadzone równolegle, możliwość stosowania NH Delta zarówno przez fertygację, jak i dolistnie daje producentowi dużą elastyczność w budowaniu programu nawożenia.
